Gò Giồng Cát

Tổng quan về di tích: Gò Giồng Cát là một dải đất nổi cao, tương đối bằng phẳng nằm trên cánh đồng Óc Eo lịch sử. Di tích này được nhà khảo cổ học người Pháp Louis Malleret phát hiện và tiến hành khai quật đầu tiên vào năm 1944. Các cuộc nghiên cứu và khai quật lớn sau năm 1975 đến nay liên tục khẳng định Gò Giồng Cát là một trong những trung tâm cư trú và tôn giáo sầm uất bậc nhất của vương quốc cổ Phù Nam xưa.

Đặc điểm kiến trúc và Tầng đất khảo cổ:

• Kiến trúc gạch đá cổ: Qua các hố khai quật, các nhà khảo cổ đã làm xuất lộ các nền móng kiến trúc lớn xây dựng bằng gạch nung kết hợp với các cấu kiện bằng đá sa thạch. Các đường giật cấp, tường bao và móng cột cho thấy đây từng là các đền tháp hoặc công trình công cộng có quy mô lớn.
• Tầng văn hóa cư trú: Điểm đặc biệt của Gò Giồng Cát là tầng văn hóa dày, chứa nhiều dấu vết của đời sống sinh hoạt như các hố đất đen, tro than, xương động vật và các cọc gỗ chôn sâu ngập nước - dấu bản sắc của loại hình nhà sàn ven kênh rạch thủy lộ của cư dân Óc Eo cổ.

Hệ thống hiện vật phong phú: Tại Gò Giồng Cát, số lượng hiện vật thu thập được vô cùng đa dạng và có giá trị cao, bao gồm:

• Đồ gốm sinh hoạt: Các mảnh bình gốm, bình Kendi có vòi, dọi se sợi, ngói lợp lượn sóng.
• Trang sức và tiền cổ: Hạt chuỗi thủy tinh đa sắc, đá quý (thạch anh, mã não), các lá vàng chạm khắc và các đồng tiền bằng bạc cắt đôi/cắt bốn đặc trưng cho thương mại biển của Phù Nam.
• Công cụ sản xuất: Các mảnh khuôn đúc kim loại bằng đá sa thạch.

Giá trị lịch sử - văn hóa: Gò Giồng Cát là minh chứng vật chất vô giá chứng minh cho sự hình thành, phát triển liên tục và suy vong của "đô thị cảng" Óc Eo từ những thế kỷ đầu Công nguyên. Sự đan xen giữa kiến trúc tôn giáo Ấn Độ giáo/Phật giáo cùng các di tích cư trú tại đây phản ánh một xã hội Óc Eo phát triển cao về kinh tế, đa dạng về văn hóa và có mạng lưới giao thương hàng hải quốc tế kết nối trực tiếp với các nền văn minh lớn trên thế giới thời bấy giờ